Nó làm thinh nhưng nó thò tay nắm tay con Nhi.
Thằng vô tư gớm! Nó dám nắm tay con Nhi trước mặt ba con Nhi. Tôi lo lắng nghĩ bụng và ngước mắt về phía ông Tám Tàng. Nhưng “đức vua” hung dữ lúc nãy bây giờ nom hiền khô. Thấy thằng Tường cầm tay con gái mình, ông khẽ giật mình một cái, và huơ kiếm lên. Nhưng ông không nói “Tụi kia tránh xa con gái ta ra! Nếu không, ta cho một kiếm bay đầu bây giờ!” như lúc ông lao xuống từ trên đồi. Ông chỉ giơ mũi kiếm lên gại gại chỗ bắp chân, chắc có con côn trùng nào đó vừa chích ông...
Giữa trưa hè, gió thổi qua cánh đồng, những bông hoa vàng nghiêng nghiêng như đang thì thầm với nhau. Thiều đứng nhìn, còn Tường thì chạy trước, tóc bay, chân trần dẫm lên cỏ ướt. Cảnh ấy không cần nhiều lời, vậy mà khi gấp sách lại, mình vẫn thấy nó nằm đó, rất rõ, như một buổi chiều nào đó mình từng sống qua chứ không chỉ đọc.
Nguyễn Nhật Ánh viết Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh không phải để kể một câu chuyện lớn. Ông kể về một làng quê, về hai đứa trẻ lớn lên cạnh nhau, về những trò chơi, những lần giận hờn nhỏ, những câu nói bâng quơ, và cả những lần cả nhà ngồi im khi mẹ bệnh. Thiều và Tường không phải nhân vật anh hùng. Họ chỉ là hai đứa con trong một gia đình bình thường: cha đi làm xa, mẹ ở nhà lo cơm nước, có anh trai, có bạn bè trong xóm. Thế nhưng chính vì bình thường như vậy mà những gì xảy ra với họ lại chạm rất sâu.
Mình nhớ nhất không phải những đoạn vui. Mình nhớ lúc Tường hỏi về mẹ, lúc Thiều cố giữ vẻ cứng rắn nhưng vẫn sợ. Nguyễn Nhật Ánh không viết về cái chết một cách bi thảm. Ông để nó đến từ từ, qua những chi tiết rất nhỏ: một tô cháo, một ánh mắt, một câu dặn dò. Đọc đến những chỗ ấy, mình không khóc ngay. Mình chỉ dừng lại, đặt sách xuống, nhìn ra ngoài cửa sổ một lúc. Có lẽ vì mình nhận ra rằng trong đời mình cũng từng có những khoảng trống tương tự — không phải lúc nào cũng là mất mát lớn, mà là những lúc nhận ra người lớn cũng mong manh, cũng không biết hết mọi thứ.
Điều hay của cuốn sách nằm ở chỗ nó không cố gắng “dạy” điều gì. Nó chỉ cho thấy tuổi thơ không chỉ có nắng vàng và hoa. Tuổi thơ còn có những ngày mẹ không dậy nổi, có những câu nói của người lớn mà đứa trẻ nghe được nhưng chưa hiểu hết, có những cảm giác lạ khi nhìn người bạn khác giới lần đầu tiên không còn chỉ là bạn. Thiều nhìn Tường khác đi, và chính sự thay đổi ấy vừa ngọt ngào vừa hơi buồn, vì cả hai đều biết có những thứ sẽ không còn giống như trước. Nguyễn Nhật Ánh viết những khoảnh khắc ấy rất khẽ, không khoa trương, nên người đọc lớn lên mới thấy rõ sự tinh tế.
Mình từng nghĩ sách thiếu nhi chỉ dành cho trẻ. Đọc lại Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh lần này, mình thấy nó dành cho cả những người đã lớn — những người thỉnh thoảng vẫn mơ thấy mình chạy trên cánh đồng, nhưng khi tỉnh dậy thì nhớ ra mình đã không còn chạy được nhanh như vậy nữa. Cuốn sách không đưa mình trở về tuổi thơ theo kiểu dễ dãi. Nó đưa mình trở về để nhận ra rằng chính những khoảng trống ấy mới là thứ làm nên ký ức. Nếu mọi thứ đều tròn trịa, có lẽ mình sẽ không nhớ lâu đến vậy.
Có một câu trong sách mình vẫn hay nhớ: khi nhìn những bông hoa vàng, Thiều thấy chúng đẹp, nhưng cũng thấy chúng mong manh. Mình nghĩ Nguyễn Nhật Ánh đang nói về nhiều thứ hơn là hoa. Ông đang nói về những năm tháng ấy, về tình cảm giữa hai đứa trẻ, về tình mẹ con, về chính sự vô tư mà ta từng có. Tất cả đều đẹp, và tất cả đều không ở lại mãi.
Đọc xong, mình không cảm thấy “buồn” theo nghĩa tiêu cực. Mình chỉ thấy nhẹ và rõ hơn một chút về những gì mình đã từng có. Có lẽ đó là lý do nhiều người lớn vẫn tìm đọc sách của Nguyễn Nhật Ánh, không phải vì muốn trở lại làm trẻ con, mà vì muốn được phép nhớ lại mình từng là trẻ con — với tất cả sự trong sáng lẫn những chỗ chưa hoàn hảo.
Bạn có cánh đồng hoa vàng nào trong ký ức không? Hay tuổi thơ của bạn cũng có những khoảng trống mà chỉ đến khi đã lớn, bạn mới dám ngồi lại và nhìn thẳng vào chúng?